مسجدها

مسجد جامع خرم آباد

مسجد جامع خرم آباد در سال ٩۷۰هجري قمري به دستور (شاه پرور سلطان)_ دختر (آغور بيك) (همسر شاه رستم از اتابكان لر كوچك ) ساخته شد. اين مسجد در سال ۱۱۱۰هجري قمري به دستور شاه سلطان حسين صفوي تعمير شد و سنگ نوشته مربوط به اين فرمان هم اكنون در بخش سنگ نوشته‌هاي تاريخي ( دژ شاهپور خواست ) نگهداري مي شود. در سالهاي بعد نيز مسجد دو بار تعمير شده است، يك بار توسط خدايي خان حسنوند (جد اعلاي طايفه حسنوند ) و بار دوم بنا به وصيت ملا محمد تقي خرم آبادي در دوره كريم خان زند و توسط شخصي به نام زكي خان .

بيش از نيم قرن پيش هنگام خيابان كشي، قسمتي از مسجد قديمي ويران شد. بناي مسجد كنوني خرم آباد كه روي خرابه هاي قبلي ساخته شده است، چندان هم قديمي نيست و در ساختمان آن، ريزه كاري ها ي هنري چشمگير ديده نميشود. اين بنا تاپس از جنگ جهاني دوم رونقي نداشت. در سال ۲۲۳۱ هجري شمسي، گروهي از اهالي منطقه آن را ترميم كرده ودر شمال و جنوب آن حجره هايي ساختند و آن را به حوزة علميه تبديل كردند. گويا در گذشته نيز حوزة درس طلاب ديني بوده و از قديم به نام مدرسه اشتهار داشته است. در رواق شرقي مسجد، كتابخانه اي با كتاب هاي اهدايي مرحوم آيت الله كمالوند وجود دارد .

مسجد جامع بروجرد

اين مسجد قديمي در شرق بروجرد واقع شده و از بناهاي تاريخي و جالب توجه شهر بروجرد است. تاريخ ساخت بناي مسجد بر اساس كتيبه موجود سال ۸۶۰۱ هجري قمري است. در ورودي مسجد دو لنگه است و در سال ۲٩۰۱ هجري قمري به دستور شخصي به نام سلطان محمد ساخته شده است. بناي اوليه مسجد فاقد گلدسته بوده و دو گلدسته موجود به دستور شخصي بنام تقي خان رازاني در سال ٩۰۲۱ هجري قمري ساخته شده است.

زيباترين قسمت مسجد، منبر ٩ پله اي آن است كه در ۸۶۰۱ هجري قمري از جنس چوب ساخته شده و حاوي دو بيت شعر ماده تاريخ ساخت مسجد است. در قسمت شمالي صحن مسجد، شبستاني است بزرگ و كهن با ستون هاي متعدد كه دري چوبي با نقش هاي بر جسته دارد. بر روي در ورودي غرب مسجد كنده كاري هاي زيبا حك شده است. بر بالاي اين در، سنگ نبشته اي به طول 38*25 سانتي متر نصب شده كه به زمان شاه عباس اول مربوط است .

مسجد سلطاني بروجرد

مسجد سلطاني بروجرد، يكي از حوزه هاي علميه ديني فعال ايران است كه ۶۱ حجره دارد. اين حجره ها داراي درهاي ارسي مشبك بوده اند كه اينك تنها، اندكي از آن باقي مانده است. اين درها، هر يك شاهكاري از درهاي مشبك هستند. بر ايوان غربي و بر ديوار جنوبي ايوان، سنگ نبشته اي از زمان فتحعلي شاه قاجار باقي مانده كه نشان مي دهد درزمان حكومت محمد تقي ميرزا حسام السلطنه براي رفاه اهالي بروجرد، ماليات خبازان را بخشيده اند.

اين سنگ نبشته ۲۱ سطر است. اين مسجد از مهم ترين مسجد هاي استان لرستان است كه از لحاظ قدمت تاريخي و معماري قابل توجه است. از استادان علمي و مذهبي كه در اين مدرسه تدريس كرده اند، يكي هم مرحوم آيت الله العظمي بروجردي است كه سال ها رهبري شيعيان جهان را در دست داشتند .

مسجد اميرالمؤمنين بروجرد

مسجد اميرالمؤمنين شهرستان بروجرد در فهرست آثار تاريخي كشور به ثبت رسيد. قدمت اين مسجد تاريخي كه در مركز شهر بروجرد قرار دارد و با استفاده از معماري سنتي و شيوه طاق و زنجير ساخته شده است به دوران قاجار مي رسد.

پل‌ها

پل کؤر و دختر

اين پل در غرب سر طرهان بر روي رود سيمره در جاده خرم آباد _انديمشك، احداث شده است. محل پل، به نام (سي پله) مشهور است و طرهان را به خاك سيمره و هليلان مرتبط مي سازد.

اين پل چهار چشمه داشت كه تاق دو چشمه آن باقي مانده است و رود سيمره از آخرين چشمه غربي آن مي گذرد .اندازه دهانه هر تاق يا چشمه ۱۱ مترو ارتفاع آنها از كف رود خانه 2|19 متر است. دو پايه غربي و شرقي به كوه تكيه دارند و پايه هاي ديگر نيز بر سطح سنگي بستر رود كار گذاشته شده اند. اندازه سنگهايي كه در پايه ها به كار رفته اند، 60*60*100 سانتي متر و طول پل ۶۱ متر است و بعضي از سنگ هاي آن نيز بزرگ ترند. روي هر يك از اين سنگ ها علامت مشخصي كنده شده است. تاريخ بناي اين پل روشن نيست.

پل كلهر

در بخش ملاوي شهر ستان پل دختر آثار دو پل تاريخي بر جاي مانده است كه هر دوي آن ها روي رود ((كشگان )) احداث شده اند. از آن دو يكي پل كلهر است و ديگري پل ((كر و دختر )) كه در فاصله ۶۵ كيلو متري جنوب پل كلهر قرار دارد. آثار پل مملو يا كلهر در تنگه شمالي دهكده زيباي مملو بر سر راهي كه از طرهان به ((ميانكوه )) مي رفته، هنوز باقي است. بناي اوليه پل به قرن چهارم هجري قمري مربوط است.

پل كاكا رضا

در مسير راه الشتر به خرم آباد (شاپور خواست) بلي بر روي رود خانه (ولم) در دره (كاكا رضا ) وجود داشته است كه خرابه هاي آن هنوز پا بر جا هستند. مصالح اين پل از سنگ بود و ساخت پايه هاي آن به دوره پيش از اسلام مربوط مي شود. اين پل ظاهرا در دوره حكمراني بدر بن حسنويه، تعمير و تجديد بنا شده بود. جهت پل از شرق به غرب و طول آن نزديك به ۰۳۲ متر و پهناي كنوني روي پل، 5/5 متر است. بناي اوليه پل به قرن چهارم هجري قمري مربوط است.

پل خرم آبادي - ۱

(پل خرم آبادي)، دومين پل بزرگ اين شهر است كه ساختمان آن به هزينه شخصي شاد روان حاج علي اصغر ناصري خرم آبادي از معاريف شهر در سال ۳۳۳۱ شمسي آغاز شد و پس از دو سال و نيم پايان يافت. اين پل امروزه نيز مورد استفاده قرار مي گيرد.

پل خرم آباد - ۲

بر روي رود خانه اي كه از ميان شهر خرم آباد مي گذرد، پلي از دوره صفويه به يادگار مانده كه هنوز هم مورد استفاده است .

پل كشكان

اين پل بر سر راه باستاني و بسيار قديمي طرهان به شهر باستاني شاپور خواست (كوهدشت _خرم آباد ) و بر روي رود خانه كشگان ساخته شده است. در پايين پل كه ساختمان آن به قرن چهارم هجري مربوط است، پايه هاي دوره ساساني به جاي مانده است. اين پل تقريبا ۰۰۳ متر طول و ۱۱ پايه داشته است كه در حال حاضر قسمتي از چهار پايه آن ديده مي شود و بقيه آن از بين رفته است.

بر اساس متن كتيبه اي به خط كوفي كه از بدنه پل پيدا شده، در سال ۸۸۳ هجري قمري به فرمان (بدر بن الحسين) ساختمان آن شروع شده و در سال ۸٩۳ به پايان رسيده است به فاصله يكصد متري جنوب اين پل، آثار يك پل ديگر كه بي گمان به دوره قبل از اسلام و به عهد ساسانيان مربوط است، باقي مانده است. بين اين پل و آثار بر جاي مانده پل ساساني كشگان، پل جديدي ساخته شده كه اكنون جاده كوهدشت از روي آن مي گذرد.

پل گاو ميشان

در شرق سيمره، نزديك محلي كه آب رود كشگان و سيمره به هم مي پيوندند، پايه هاي پلي بزرگ باقي مانده است. اين پل از آنجا كه در مسير باستان شناسان يا جهانگردان واقع نشده بود، جز در چند مورد نامي از آن به ميان نيامده و معرفي نشده است؛ زيرا از سيمره راهي نزديكتر به طرهان مي رفت و كاروانيان، بيشتر از آن راه سفر مي كردند.

اكنون تمام رود سيمره از بستر ميان دو پايه پل عبور مي كند كه تاق آن نيز شكسته است. ساير چشمه هاي پل سالم مانده اند.

بستر رود سيمره هشت متر پايين تر از كف چشمه هاي پل قرار دارد كه طي چند قرن به وجود آمده است. نزديك به ۰۰۲ سال پيش، اين پل را والي پشتكوه مرمت كرده بود.

پل شاپوري(پل شكسته )

در دو كيلو متري جنوب غربي شهر خرم آباد و در غرب شهر قديمي (شاپور خواست)، يكي از شاهكار هاي معماري دوره ساساني باقي مانده است. پايه ها و موج شكن بقيه تاق ها هنوز پا بر جا هستند. سطح هر پايه ۶۶ متر و ارتفاع كنوني آن ۶۱ متر است. سنگ هايي به ابعاد 60 *60*58 سانتي متر در پايه ها به كار رفته اند. تاق‌ها نيز با سنگ هاي حجاري شده ساخته شده اند. مصالح تمام بنا از سنگ و ملاط است و ملاط آن تركيبي است كه اكنون نيز جدا كردن آن از سنگ ها به سختي امكان پذير است.